سه شنبه, 07 16th

آخرین بروز رسانی 06:22:58 AM

عاملي براي پاک شدن مومن از گناه

عاملي براي پاک شدن مومن از گناه

 

بدون شک عمل حکيم از روي حکمت است حال چه ما به حکمت آن برسيم يا نه، و از طرف ديگر برخي از مصائب را خداوند در مسير زندگي ما ايجاد مي کند!
در قرآن و سخن معصومين عليهم السلام به برخي از علل و حکمت‌هاي آنها اشاره شده، در اين قسمت برخي از اين موارد را ذکر مي کنيم.

 

ابتلاء و آزمايش بندگان:
آزمايش يکي از سنت‌هاي خداوند در مورد انسانهاست، چنانکه خداوند در قرآن مي‌فرمايد: « وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوفْ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الأَمَوَالِ وَالأنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ»؛ ( و حتما شما را به اندكى از ترس و گرسنگى و كاهشى از مال‏ها و جان‏ها و محصولات (درختان، يا ثمرات زندگى از زن و فرزند) آزمايش خواهيم نمود و شكيبايان را مژده ده)(1)
حال اين امتحان که ممتحن آن خداوند مي باشد در مورد بسياري از انسانها در حوزه مشکلات و مصائب صورت مي پذيرد چنانکه برخي از موارد آن را در اين آيه مشاهده کرديم.
خداوند در سوره قلم نمونه اي را براي ما بيان داشته است که اينک از نظر مي گذرانيم: «ما (صاحبان باغ) را آزمايش کرديم، هنگامى که سوگند ياد کردند که ميوه هاى باغ را صبحگاهان (دور از چشم مستمندان) بچينند امّا عذابى فراگير (شب هنگام) بر (تمام) باغ آنها فرود آمد و آن باغ سرسبز ، همچون شب سياه و ظلمانى شد! صبحگاهان به‌سوى کشتزار و باغ خود حرکت کردند ، در حالى که آهسته با هم مى گفتند: «مواظب باشيد امروز حتى يک فقير وارد بر شما نشود!»
هنگامى که (وارد باغ شدند و) آن را ديدند گفتند: «حقّاً» ما گمراهيم! ... اين گونه است عذاب (خداوند در دنيا)، و عذاب آخرت از آن هم بزرگتر است اگر مى دانستند!»(2)
در اين آيات نقش خداوند به جهت امتحان افراد به خوبي نمايان است و در لابلاي همين آيات مي فرمايد که در اين امتحان هيچ استثنايي نيست «وَ لا يَسْتَثْنُونَ »(3)
جالب اينکه انبيا نيز از اين امتحان استثناء نيستند؛ امام علي عليه السلام در نهج البلاغه مى فرمايد: « قَدِ اخْتَبَرَهُمُ اللَّهُ بِالْمَخْمَصَةِ وَ ابْتَلَاهُمْ وَ امْتَحَنَهُمْ بِالْمَخَاوِفِ، وَ مَخَضَهُمْ بِالْمَکَارِهِ»؛ (خداوند آنها(انبيا) را با گرسنگى آزمايش کرد، و به مشقّت و رنج مبتلا ساخت، با امور خوفناک امتحان نمود، و با حوادث ناخوشايند خالص گردانيد.)(4)
خداوند در قرآن حکمت برخي مصيبت‌ها را، مشخص شدن م?منان واقعي از غير آنان مي داند: «وَمَا أَصَابَكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ فَبِإِذْنِ اللّهِ وَلِيَعْلَمَ الْمُ?ْمِنِينَ»؛ (و آنچه (از شكست بزرگ و كشته شدن هفتاد نفر در جنگ احد) روزى كه دو گروه با هم برخورد كردند، به شما رسيد به اذن و ترخيص خدا بود (تا شما را بيازمايد) و تا م?منين را معلوم بدارد (و علم ازليش بر معلوم فعلى منطبق گردد).»(5)
البته اين آزمايش‌ها براى آشکار شدن چهره انسان‌ها براى خودشان و ديگران است تا در روز قيامت حجّت بر همگان تمام باشد و گرنه خداوند به همه چيز عالم است.
امير م?منان على(عليه السلام) مى فرمايد: خداوند بندگان خويش را به هنگامى که کارهاى بد انجام مى دهند، با کمبود ميوه ها و جلوگيرى از نزول برکات و بستن دَرسِ گنج هاى خيرات به روى آنان، مبتلا مى کند« لِيَتُوبَ تَائِبٌ، و...» تا شايد کسي برگردد
پاک شدن م?منان از آلودگي گناهان و خطاها:
در طول زندگى لغزش هايى از م?منان سر مى زند که مستوجب تنبيه مي شوند، خداوند به خاطر ايمان اين اشخاص، عذاب آن ها را در قالب بلا در همين دنيا فرو مى فرستد تا در آخرت معذب نشوند و به اين وسيله آنها را از آلودگى پاک کرده و آماده متنعّم شدن از نعمت هاى اخروى مى گرداند.
در حديثى از امام صادق(عليه السلام) نقل شده که فرمودند: «ِانَّ العَبدَ اِذَا کَثُرَت ذُنُوبُه وَ لَم يَکُن عِندَهُ مِنَ العَمَلِ مَا يُکَفِّرُهَا اِبتَلَأَهُ بِالحُزنِ لِيُکَفِّرُهَا»؛ (هنگامى که بنده اى گناهانش افزون شود و اعمالى که آن را جبران کند نداشته باشد ، خداوند او را گرفتار اندوه مى کند تا گناهانش را پاک کند.)(6)
در اين گونه موارد، مصائب به اذن و اراده خداوند به خاطر عملکرد خود م?منان بر آنها وارد مي‌شود و در نهايت سود آن هم به خود م?منين برمي گردد.

هشدار در جهت غفلت زدايي و برگشت به سوي خدا:
همه ما افرادى را ديده ايم که وقتى غرق نعمتى مى شوند گرفتار «غرور و خودبينى» مى گردند، و در اين حالت بسيارى از مسائل مهم انسانى و وظايف خود را به دست فراموشى مى سپارند، يا به جهت آرام بودن اقيانوس زندگى و راحتى و آسايش کامل، يک حالت «خواب زدگى و غفلت» پيدا مي کنند که اگر اين حالت ادامه يابد ، منجر به بدبختيشان مى گردد.
در چنين حالتي، اين حوادث و مصائب اند که به اين وضع خاتمه مي دهند.
به‌طور مثال کارشناسان، راه هاى صاف و هموار و خالى از هر گونه پيچ و خم و فراز و نشيب را خطرناک توصيف مى کنند، چرا که يک نواختى اين جاده ها سبب مى شود راننده در يک حال خواب زدگى فرو رود، و درست در اينجاست که خطر به سراغ او مى آيد، لذا در اين گونه جادّه ها، فراز و نشيب ها و پيچ هاي مصنوعى ايجاد مى کنند. مسير زندگانى انسان نيز عيناً همين گونه است.

هرگز نمى گوييم انسان بايد با دست خود حوادث ناخوشايند بيافريند و به استقبال ناراحتى ها برود، چرا که هميشه اين امور در زندگى انسان بوده و هست، بلکه مى گوييم بايد توجه داشته باشد که فلسفه قسمتى از اين حوادث اين است که جلو غرور و غفلت را که دشمن سعادت او است بگيرد.(7)
کتاب بزرگ آسمانى ما قرآن مجيد در اين زمينه چنين مى گويد: فساد در خشکى و دريا به خاطر اعمال مردم آشکار شد«لِيُذِيقَهُم بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ» تا نتيجه قسمتى از اعمال آنها را به آنها بچشاند شايد بيدار شوند و به سوى او باز گردند.(8)
يا در جاي ديگر مى فرمايد: ما نزديکان و قوم فرعون را به خشکسالى و کمبود ميوه ها گرفتار کرديم«لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ» و شايد متذکّر گردند.(9)
خداوند از همگان نسبت به انسان مهربان تر است اين زنگ بيدار باش را براى او در قالب بلا و سختى به صدا در مى آورد، تا وي را از عواقب خطرناک ضلالت و گمراهى باخبر سازد،شايد رو به سوى خدا آورد. پس مصائب در اينگونه مواقع در حقيقت رحمت و نعمت الهى است.
امير م?منان على(عليه السلام) مى فرمايد: خداوند بندگان خويش را به هنگامى که کارهاى بد انجام مى دهند، با کمبود ميوه ها و جلوگيرى از نزول برکات و بستن دَرسِ گنج هاى خيرات به روى آنان، مبتلا مى کند« لِيَتُوبَ تَائِبٌ، و...(10)» تا شايد کسي برگردد... . (11)

شناخت دوست واقعي از غير آن:
مصيبت در افراد گاهي باعث مي شود دوست و دشمن حقيقي او براي او شناسايي شوند چنانکه خداوند به رسول الله مي فرمايد: «اِنْ تُصِبْکَ حَسَنَةٌ تَسُ?ْهُمْ وَ إِنْ تُصِبْکَ مُصيبَةٌ يَقُولُوا قَدْ أَخَذْنا أَمْرَنا مِنْ قَبْلُ وَ يَتَوَلَّوْا وَ هُمْ فَرِحُونَ» ؛ (هرگاه نيکى به تو رسد، آنها را ناراحت مى کند؛ و اگر مصيبتى به تو رسد، مى گويند: «ما تصميم خود را از پيش گرفته ايم.» و بازمى گردند در حالى که خوشحالند!) (12)
در حديثى از امام صادق(عليه السلام) نقل شده که فرمودند: «ِانَّ العَبدَ اِذَا کَثُرَت ذُنُوبُه وَ لَم يَکُن عِندَهُ مِنَ العَمَلِ مَا يُکَفِّرُهَا اِبتَلَأَهُ بِالحُزنِ لِيُکَفِّرُهَا» ؛هنگامى که بنده اى گناهانش افزون شود و اعمالى که آن را جبران کند نداشته باشد خداوند او را گرفتار اندوه مى کند تا گناهانش را پاک کند
دوست واقعي در فراز و نشيب زندگي همراه دوست خود مي باشد و چه بسا در غم‌ها و مصيبت‌هاي او بيشتر به او سر بزند و خالصانه در پي رفع گرفتاري‌هاي او باشد ، بر خلاف دوست زباني که هر جا به نفع اوست اظهار دوستي مي کند ولي در مشکلات و نيازها خبري از او نيست!

مصائب گذشتگان مايه عبرت آيندگان:
توجه به علل مصيبت گذشتگان و عاقبت اعمال آنان مي تواند بهترين تلنگر براي آيندگان باشد تا راهي را که گذشتگان رفتند و باعث بدبختي آنها شد را انجام ندهند.
معذب شدن انسانها از سنتهاي خداوند است، که تابع عللي است و هرگاه علل آنها محقق شوند، معلول آنها هم خواهد آمد.
خداوند در قرآن مردم را از دچار شدن به مصيبتي همچون مصيبت‌هاي اقوام قبلي بر حذر مي دارد و از قول يکي از پيامبرانش مي فرمايد: «وَيَا قَوْمِ لاَ يَجْرِمَنَّكُمْ شِقَاقِي أَن يُصِيبَكُم مِّثْلُ مَا أَصَابَ قَوْمَ نُوحٍ أَوْ قَوْمَ هُودٍ أَوْ قَوْمَ صَالِحٍ وَمَا قَوْمُ لُوطٍ مِّنكُم بِبَعِيدٍ »؛ (و اى قوم من، مخالفت و دشمنى‏تان با من شما را بر آن ندارد كه همانند آنچه به قوم نوح (از طوفان و غرق) يا به قوم هود (از باد سموم) يا به قوم صالح (از صيحه و زلزله) رسيد به شما نيز برسد! و قوم لوط از شما (از نظر زمان و مكان) چندان دور نيست!)(13)
سعي و تلاش ما در اين بخش اين بود که آن دسته از اسرار و حکمت‌هاي مصائب را که از آيات و روايات استفاده مي شود، ذکر شود ولي به هيچ وجه نمي گوييم تمام حکمت‌هاي مصائب و بلايا را يافته حتي شايد موارد موجود در آيات و روايات را هم نتوانسته باشيم به نحو کمال و تمام بياوريم.
براي توضيحات بيشتر شما دوستان عزيز را به آدرس‌هاي موجود در ذيل مطالب و تفسير آيات مربوطه مراجعه مي دهيم.

پي نوشت ها:
(1) . سوره بقره، آيه 155
(2) . سوره قلم، آيه 17 الي 33
(3) . سوره قلم آيه18
(4) . نهج البلاغه، خطبه قاصعه (192)
(5) . سوره آل عمران آيه 166
(6) . اصول کافى، کلينى، دارالکتب الاسلاميّه، ج 2، ص 444.
(7) . 50 درس اصول عقائد براى جوانان، حضرت آيت الله مکارم شيرازي، ص: 97
(8) . سوره روم، آيه 41.
(9) . سوره اعراف، آيه 130
(10) . نهج البلاغة، الخطبة 143.
(11) . 50 درس اصول عقائد براى جوانان، ص: 103
(12) . سوره توبه آيه 50
(13) . سوره هود آيه 89

ماخذ : تبيان

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

شما اینجا هستید: خانه تحقیق و پژوهش مقاله ها عاملي براي پاک شدن مومن از گناه